Een meer dat op zeewater dreef, is verdwenen
Dit verhaal is geschreven met hulp van AI. Zo werkt Weetwat
In het hoge noorden van Canada is het laatste epishelf-meer verdwenen. Het water liep leeg in de Noordelijke Ijszee en komt niet terug.
Een epishelf-meer ontstaat als een ijsplaat een fjord afdamt. Een fjord is een lange, smalle zeearm tussen steile bergen. Boven op het zoute zeewater, dat met de oceaan verbonden is, drijft dan een laag zoet water. Het Milne-meer lag in Milne Fiord op het eiland Ellesmere in Nunavut, een gebied in het noorden van Canada.
In het Milne-meer leefden vlak onder het oppervlak micro-organismen uit zoet water. Daaronder leefden zeedieren.
In juli 2020 brak de Milne-ijsplaat uit elkaar. Ze verloor ongeveer 40 tot 45 procent van haar oppervlakte. Daarna begon het zoete water meteen weg te stromen. In het najaar van 2020 was de zoetwaterlaag grotendeels verdwenen. In juli 2022 had brak water, een mengsel van zoet en zout, de laag helemaal vervangen. De jaarlijkse metingen sindsdien tonen geen herstel.
Onderzoekers van vier universiteiten reconstrueerden dit met tien jaar aan metingen in de oceaan, satellietbeelden en waarnemingen ter plaatse. Hun studie verscheen in het tijdschrift Scientific Reports.
Volgens onderzoeker Jérémie Bonneau van Université Laval werden de ijsplaat en het meer al tientallen jaren dunner. Hij zegt dat de breuk van 2020 de druppel was. Volgens hem hebben zulke systemen duizenden jaren nodig om te ontstaan en gingen ze in maanden verloren. Bernard Laval van de universiteit UBC zegt dat zo'n meer kan laten zien dat een ijsplaat onder druk staat. Zonder ijs verdwijnt volgens hem ook het leven in het meer.
Dit leer je ook op school In een ecosysteem leven planten en dieren samen en hangen ze af van hun leefomgeving.
Waarom is dit belangrijk?
Canada heeft geen epishelf-meren meer. Volgens onderzoeker Bernard Laval van UBC kunnen zulke meren laten zien dat een ijsplaat onder druk staat.
Moeilijke woorden
- epishelf-meer
- Een meer waarbij een laag zoet water op zeewater drijft achter een ijsplaat.
- fjord
- Een lange, smalle zeearm tussen steile bergen.
- brak water
- Een mengsel van zoet en zout water.
- micro-organismen
- Levende wezentjes die zo klein zijn dat je ze zonder microscoop niet ziet.
- reconstrueerden
- Stap voor stap uitzoeken hoe iets gebeurd is.
Hoe weten we dit?
Eén bron
Dit staat in de bron
- Het laatste epishelf-meer van Canada is leeggelopen en komt niet terug.
- In juli 2020 brak de Milne-ijsplaat uit elkaar.
- In juli 2022 had brak water de zoetwaterlaag volledig vervangen.
- Onderzoekers gebruikten tien jaar aan metingen en satellietbeelden, en publiceerden de studie in Scientific Reports.
Dit zeggen mensen
- Jérémie Bonneau, onderzoeker aan Université Laval, zegt dat de breuk van 2020 de druppel was.
- Jérémie Bonneau zegt dat zulke systemen duizenden jaren nodig hebben om te ontstaan en in maanden verloren gingen.
- Bernard Laval, onderzoeker aan UBC, zegt dat zo'n meer kan laten zien dat een ijsplaat onder druk staat.
Hier haalden we het nieuws
- UBC News
- Time News
- The Meaning of Water
- Mongabay
Test jezelf
1 van 7
-
Wie? Opzoeken Wie reconstrueerde wat er met het meer gebeurde?
Onderzoekers van vier universiteiten gebruikten metingen en satellietbeelden.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Wat? Opzoeken Wat is er met het Milne-meer gebeurd?
Het meer liep leeg in de Noordelijke Ijszee en komt niet terug.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Waar? Opzoeken Waar lag het meer?
Het meer lag in Milne Fiord op het Ellesmere-eiland in Nunavut.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Wanneer? Opzoeken Wanneer brak de Milne-ijsplaat uit elkaar?
De breuk gebeurde in juli 2020. In juli 2022 was het zoete water al vervangen.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Waarom? Nadenken Waarom liep het zoete water weg?
De ijsplaat hield het zoete water vast. Na de breuk stroomde het weg.
-
Hoe? Nadenken Hoe ontstaat een epishelf-meer?
De ijsplaat damt het fjord af, zodat een laag zoet water op het zeewater blijft drijven.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Oordelen Jérémie Bonneau zegt: 'Zulke systemen hebben duizenden jaren nodig om te ontstaan.' Is dat een feit, een mening of een bewering?
Het is een uitspraak van één onderzoeker die je kunt nagaan, maar anderen deden dat nog niet.
0 van de 7 juist
Nieuwskaart
Een meer dat op zeewater dreef, is verdwenen
- Wie?
- Onderzoekers van vier universiteiten
- Wat?
- Het laatste epishelf-meer van Canada liep leeg
- Waar?
- Milne Fiord, Ellesmere-eiland, Nunavut, Canada
- Wanneer?
- Juli 2020 brak de ijsplaat; in juli 2022 was het zoete water weg
- Waarom?
- De ijsplaat die het fjord afdamde, brak uit elkaar
- Hoe?
- Zoet water dreef boven op zout water achter een ijsplaat
Weetwat · Het nieuws, uitgelegd
Voor de klas voor leerkrachten
Sluit aan bij
Minimumdoelen basisonderwijs, versie Lang (9 tot 12 jaar)
- WT6 3.2.1-3.2.8 Biodiversiteit, ecosystemen en de impact van mensen wetenschap en techniek
- WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken wetenschap en techniek
- GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven geschiedenis
Kennisanker
In een ecosysteem leven planten en dieren samen en hangen ze af van hun leefomgeving. WT6 3.2.1-3.2.8 Biodiversiteit, ecosystemen en de impact van mensen
Quiz: leesvaardigheden
- Opzoeken (vraag 1, 2, 3, 4) · NL4 1.1.5 Informatie opzoeken in een tekst
- Afleiden (vraag 5, 6) · NL6 1.1.3 Expliciete en impliciete informatie combineren (afleiden)
- Beoordelen (vraag 7) · GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven
Nieuwskaart
Het verhaal in één schema (wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe), ook om af te drukken. Het komt na de quiz.
Bespreek
Waarom is dit nieuws belangrijk? Weetwat zegt: “Canada heeft geen epishelf-meren meer. Volgens onderzoeker Bernard Laval van UBC kunnen zulke meren laten zien dat een ijsplaat onder druk staat.” Wat denken jullie?
Sluit aan bij de doelen, dekt ze niet volledig: een artikel oefent een stukje van een doel. Meer voor leerkrachten
