Apen mijden poep nadat ze ziekte meemaakten
Dit verhaal is geschreven met hulp van AI. Zo werkt Weetwat
Japanse makaken in Texas letten goed op hun eten. Onderzoekers ontdekten dat apen na een ziekte-uitbraak voorzichtiger zijn.
Onderzoekers van de University of California San Diego bestudeerden Japanse makaken, een soort apen. De dieren leven in een opvangcentrum voor primaten in het zuiden van Texas. Op dinsdag 20 oktober 2026 verscheen de studie in het tijdschrift Royal Society Open Science.
In 2020 stelde het personeel van het opvangcentrum een virus vast in sommige groepen makaken. Het heet simian retrovirus type II en kan een ziekte veroorzaken die lijkt op aids. Het virus verspreidt zich vooral via beten en krabben. Sommige apen werden zwaar ziek en sommige stierven. Het opvangcentrum scheidde de groepen en voerde strenge testen en quarantaine in.
De onderzoekers testten 55 makaken uit vier groepen. Drie groepen maakten de uitbraak mee en één groep niet. De apen konden kiezen tussen voedsel op een schoon houten oppervlak en voedsel op een oppervlak met echte makaakuitwerpselen. Die zaten onder een laag doorzichtige epoxy, zodat de apen ze konden zien maar zich niet konden besmetten.
De groepen die de uitbraak meemaakten, meden het besmet ogende voedsel duidelijk meer. Federico Rossano is hoogleraar en senior auteur van de studie. Hij zegt dat het zien van zieke en stervende apen de kans op risicovol gedrag verandert. Volgens hem geldt dat ook als de apen niet weten hoe ziekte zich verspreidt. De onderzoekers zeggen dat dit gedrag door ervaring gevormd wordt.
Dit leer je ook op school Wetenschappers vergelijken groepen om te zien wat het verschil maakt.
Waarom is dit belangrijk?
Het onderzoek laat zien hoe apen reageren op voedsel dat besmet lijkt nadat ze een uitbraak meemaakten. Zo leren wetenschappers meer over hoe dieren ziekte vermijden.
Moeilijke woorden
- opvangcentrum
- Een plek waar dieren veilig wonen en verzorgd worden.
- virus
- Een heel klein ziektekiempje dat mensen of dieren ziek kan maken.
- uitbraak
- Het moment waarop een ziekte zich plots bij veel mensen of dieren verspreidt.
- quarantaine
- Apart blijven zodat een ziekte zich niet kan verspreiden.
Hoe weten we dit?
Eén bron
Dit staat in de bron
- Onderzoekers testten 55 makaken uit vier groepen in een opvangcentrum in Texas.
- De studie verscheen op dinsdag 20 oktober 2026 in Royal Society Open Science.
- Drie groepen maakten een uitbraak mee en één groep niet.
- De groepen met een uitbraak meden het besmet ogende voedsel duidelijk meer.
Dit zeggen mensen
- Federico Rossano, hoogleraar en senior auteur, zegt dat het zien van zieke en stervende apen de kans op risicovol gedrag verandert.
- De onderzoekers van UC San Diego zeggen dat gedrag om ziektekiemen te vermijden door ervaring wordt gevormd.
Hier haalden we het nieuws
- University of California San Diego
- Royal Society Open Science
- Popular Science
Feit, mening of bewering?
- Een feit is nagegaan, door verschillende bronnen.
- Een mening is wat iemand vindt: mooi, goed, slecht, te duur.
- Een bewering zegt iemand, maar anderen hebben het nog niet nagegaan.
Tik op Feit, Mening of Bewering.
-
De studie verscheen op dinsdag 20 oktober 2026 in Royal Society Open Science.
Drie bronnen noemen dezelfde dag en hetzelfde tijdschrift.
Bekijk het antwoord
Feit. Drie bronnen noemen dezelfde dag en hetzelfde tijdschrift.
-
De groepen die de uitbraak meemaakten, meden het besmet ogende voedsel duidelijk meer.
Drie bronnen melden dit resultaat van de proef.
Bekijk het antwoord
Feit. Drie bronnen melden dit resultaat van de proef.
-
Federico Rossano zegt dat het zien van zieke en stervende apen de kans op risicovol gedrag verandert.
Dat zegt Rossano, maar niemand anders heeft die uitleg al nagegaan.
Bekijk het antwoord
Bewering. Dat zegt Rossano, maar niemand anders heeft die uitleg al nagegaan.
-
De onderzoekers van UC San Diego zeggen dat gedrag om ziektekiemen te vermijden door ervaring wordt gevormd.
Dat zeggen de onderzoekers zelf als conclusie, en anderen hebben het nog niet nagegaan.
Bekijk het antwoord
Bewering. Dat zeggen de onderzoekers zelf als conclusie, en anderen hebben het nog niet nagegaan.
0 van de 4 juist
Test jezelf
1 van 7
-
Wie? Opzoeken Wie deed de studie bij de makaken?
Onderzoekers van de University of California San Diego deden de studie.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Wat? Opzoeken Wat konden de apen kiezen?
De apen konden kiezen tussen voedsel op schoon hout en voedsel op een oppervlak met echte uitwerpselen.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Waar? Opzoeken Waar leven de makaken uit de studie?
De apen leven in een opvangcentrum voor primaten in het zuiden van Texas.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Wanneer? Opzoeken Wanneer verscheen de studie?
De studie verscheen op dinsdag 20 oktober 2026.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Waarom? Nadenken Waarom meden sommige groepen het voedsel met uitwerpselen meer?
Enkel de groepen die de uitbraak meemaakten, meden het besmet ogende voedsel duidelijk meer.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Hoe? Nadenken Hoe zorgden de onderzoekers dat de apen zich niet konden besmetten?
De apen konden de uitwerpselen zien, maar door de laag epoxy niet aanraken.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Oordelen Federico Rossano zegt dat het zien van zieke en stervende apen de kans op risicovol gedrag verandert. Is dat een feit, een mening of een bewering?
Rossano zegt iets wat je zou kunnen nagaan, maar anderen hebben het nog niet nagegaan.
0 van de 7 juist
Nieuwskaart
Apen mijden poep nadat ze ziekte meemaakten
- Wie?
- Onderzoekers van de University of California San Diego
- Wat?
- Makaken meden besmet ogend voedsel na een ziekte-uitbraak
- Waar?
- Opvangcentrum voor primaten in het zuiden van Texas
- Wanneer?
- Studie verscheen op dinsdag 20 oktober 2026
- Waarom?
- Ze hadden een uitbraak van een virus meegemaakt
- Hoe?
- Voedsel op schoon hout of bij uitwerpselen onder epoxy
Weetwat · Het nieuws, uitgelegd
Voor de klas voor leerkrachten
Sluit aan bij
Minimumdoelen basisonderwijs, versie Lang (9 tot 12 jaar)
- WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken wetenschap en techniek
- GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven geschiedenis
- NL6 1.1.5 Vergelijken hoe verschillende mensen over hetzelfde denken Nederlands
Kennisanker
Wetenschappers vergelijken groepen om te zien wat het verschil maakt. WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken
Quiz: leesvaardigheden
- Opzoeken (vraag 1, 2, 3, 4) · NL4 1.1.5 Informatie opzoeken in een tekst
- Afleiden (vraag 5, 6) · NL6 1.1.3 Expliciete en impliciete informatie combineren (afleiden)
- Beoordelen (vraag 7) · GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven
Feit of mening?
GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven · ICT6 8.2.7 Bronnen beoordelen op betrouwbaarheid
Nieuwskaart
Het verhaal in één schema (wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe), ook om af te drukken. Het komt na de quiz.
Bespreek
Waarom is dit nieuws belangrijk? Weetwat zegt: “Het onderzoek laat zien hoe apen reageren op voedsel dat besmet lijkt nadat ze een uitbraak meemaakten. Zo leren wetenschappers meer over hoe dieren ziekte vermijden.” Wat denken jullie?
Sluit aan bij de doelen, dekt ze niet volledig: een artikel oefent een stukje van een doel. Meer voor leerkrachten
