Proefversie. Weetwat wordt nog getest. De verhalen zijn geschreven met hulp van AI. Zo werkt Weetwat

Het nieuws, uitgelegdDinsdag 20 oktober 2026

Hoe oud ben je?

Dan kies ik de juiste verhalen voor jou. Je kunt het altijd veranderen.

Dieren Donderdag 17 september

Nieuwe soort wilde kat in de nevelwouden van Bolivia

Dit verhaal is geschreven met hulp van AI. Zo werkt Weetwat

Onderzoekers hebben een nieuwe soort wilde kat beschreven. Het is de tilcayo, een kleine kat uit Bolivia.

Een kleine gevlekte wilde kat staat op een houten balk tussen groene bladeren.
Een tilcayo, een kleine gevlekte wilde kat, staand op een balk (archiefbeeld) Foto: Paola Nogales Ascarrunz, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons

De studie verscheen op donderdag 17 september 2026 in het tijdschrift Current Biology. Het is de eerste nieuwe levende kattensoort in meer dan honderd jaar die een naam en een beschrijving krijgt.

De tilcayo leeft in de Yungas, een nevelwoud in Bolivia waar de Andes en het Amazonegebied elkaar ontmoeten. De kat is ongeveer 46 centimeter lang en weegt ongeveer 1,4 kilo. Dat is kleiner dan een huiskat. Zijn vacht is lichtbruin met onregelmatige vlekken in de vorm van rozetten.

Om de soort te herkennen, onderzochten de wetenschappers het DNA van 38 katten uit Zuid-Amerika, waaronder acht uit musea. Daaruit bleek dat tijgerkatten uit vijf genetisch verschillende soorten bestaan. De lijn van de tilcayo splitste ongeveer 1,4 miljoen jaar geleden af van de andere. Jonas Lescroart van de Universiteit Antwerpen is een van de twee hoofdauteurs. Volgens hem zijn tijgerkatten moeilijk uit elkaar te houden aan hun uiterlijk.

Over de kat is nog weinig bekend. De onderzoekers bekeken maar twee levende exemplaren. De enige tilcayo in een opvangcentrum is een mannetje van tien jaar. Resten van kleine knaagdieren in uitwerpselen suggereren dat de kat knaagdieren eet. Beelden van cameravallen suggereren dat hij vooral 's nachts actief is.

Tot nu toe is de tilcayo alleen in Bolivia gevonden.

Dit leer je ook op school Biodiversiteit betekent dat er heel veel verschillende soorten planten en dieren leven.

Waarom is dit belangrijk?

Tot nu toe is de tilcayo alleen in Bolivia gevonden.

Moeilijke woorden

nevelwoud
Een bos op een berg waar vaak mist en wolken hangen.
tijgerkatten
Kleine gevlekte wilde katten uit Midden- en Zuid-Amerika.
rozetten
Vlekken op de vacht die in een kring rond een lichtere plek staan.
knaagdieren
Kleine dieren zoals muizen en ratten.
vacht
De haren die het lichaam van een dier bedekken.

Hoe weten we dit?

3 bronnen

Dit is zeker

  • Onderzoekers beschreven een nieuwe soort wilde kat in Bolivia.
  • De studie verscheen op donderdag 17 september 2026 in Current Biology.
  • Ze onderzochten het DNA van 38 katten, waaronder acht uit musea.

Dit zeggen mensen

  • Jonas Lescroart zegt dat tijgerkatten moeilijk uit elkaar te houden zijn aan hun uiterlijk.

Hier haalden we het nieuws

  • Wikipedia
  • Kuwait Times
  • The Tico Times

Feit, mening of bewering?

  • Een feit is nagegaan, door verschillende bronnen.
  • Een mening is wat iemand vindt: mooi, goed, slecht, te duur.
  • Een bewering zegt iemand, maar anderen hebben het nog niet nagegaan.

Tik op Feit, Mening of Bewering.

  1. De onderzoekers vergeleken het DNA van 38 katten, waaronder acht uit musea.

    Bekijk het antwoord

    Feit. Twee berichten noemen allebei dezelfde 38 katten en de acht museumdieren.

  2. Jonas Lescroart zegt dat tijgerkatten moeilijk uit elkaar te houden zijn aan hun uiterlijk.

    Bekijk het antwoord

    Bewering. Alleen Lescroart zegt dit; nog geen andere bron ging na hoe moeilijk je tijgerkatten aan hun vacht herkent.

  3. Tot nu toe is de tilcayo alleen in Bolivia gevonden.

    Bekijk het antwoord

    Feit. Ook in een tweede bericht staat dat de tilcayo nog nergens buiten Bolivia werd gevonden.

Nieuwskaart

Nieuwe soort wilde kat in de nevelwouden van Bolivia

Wie?
Onderzoekers, onder wie iemand van de Universiteit Antwerpen
Wat?
Een nieuwe soort wilde kat: de tilcayo
Waar?
In de Yungas, een nevelwoud in Bolivia
Wanneer?
Donderdag 17 september 2026
Hoe?
Met een DNA-onderzoek bij 38 katten uit Zuid-Amerika

Weetwat · Het nieuws, uitgelegd

Voor de klas voor leerkrachten

Sluit aan bij

Minimumdoelen basisonderwijs, versie Lang (9 tot 12 jaar)

  • WT6 3.2.1-3.2.8 Biodiversiteit, ecosystemen en de impact van mensen wetenschap en techniek
  • GS4 5.2.1 Het verschil tussen bron en bewijs geschiedenis
  • GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven geschiedenis

Kennisanker

Biodiversiteit betekent dat er heel veel verschillende soorten planten en dieren leven. WT6 3.2.1-3.2.8 Biodiversiteit, ecosystemen en de impact van mensen

Quiz: leesvaardigheden

  • Opzoeken (vraag 1, 2, 3, 4) · NL4 1.1.5 Informatie opzoeken in een tekst
  • Afleiden (vraag 5) · NL6 1.1.3 Expliciete en impliciete informatie combineren (afleiden)
  • Beoordelen (vraag 6) · GS4 5.2.1 Het verschil tussen bron en bewijs

Feit of mening?

GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven · ICT6 8.2.7 Bronnen beoordelen op betrouwbaarheid

Nieuwskaart

Het verhaal in één schema (wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe), ook om af te drukken. Het komt na de quiz.

Bespreek

Waarom is dit nieuws belangrijk? Weetwat zegt: “Tot nu toe is de tilcayo alleen in Bolivia gevonden.” Wat denken jullie?

Sluit aan bij de doelen, dekt ze niet volledig: een artikel oefent een stukje van een doel. Meer voor leerkrachten

Een nieuwe wilde kat in Bolivia

Een computer (AI) hielp dit verhaal schrijven. Zo werkt Weetwat

Onderzoekers hebben een nieuwe soort wilde kat beschreven. Hij heet de tilcayo en leeft in Bolivia.

Een kleine gevlekte wilde kat staat op een houten balk tussen groene bladeren.
Een tilcayo, een kleine gevlekte wilde kat, staand op een balk (archiefbeeld) Foto: Paola Nogales Ascarrunz, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons

De tilcayo is kleiner dan een huiskat. Hij is maar ongeveer 46 centimeter lang. Zijn vacht is lichtbruin met vlekken. Hij woont in een bergwoud vol mist, de Yungas.

De onderzoekers keken naar het DNA van veel katten. Zo zagen ze dat er vijf soorten tijgerkatten bestaan. De tilcayo is er één van. Die naam gebruiken mensen in Bolivia al lang.

Over deze kat is nog weinig bekend. Een tilcayo van tien jaar woont nu in een opvangcentrum. Resten in zijn poep wijzen erop dat hij kleine knaagdieren eet.

Dit leer je ook op school Een onderzoeker zoekt een antwoord op een vraag door goed te kijken, te meten en te vergelijken.

Waarom is dit belangrijk?

Tot nu toe is de tilcayo alleen in Bolivia gevonden.

Moeilijke woorden

DNA
Het bouwplan in elk levend wezen. Daaraan kun je zien welk dier iets is.
vacht
De haren die het lichaam van een dier bedekken.
opvangcentrum
Een plek waar dieren verzorgd worden die niet alleen kunnen leven.
knaagdieren
Kleine dieren zoals muizen en ratten.

Hoe weten we dit?

3 bronnen

Dit is zeker

  • Onderzoekers beschreven een nieuwe soort wilde kat in Bolivia.
  • Dat staat in de studie in Current Biology van donderdag 17 september 2026.
  • De onderzoekers vergeleken het DNA van 38 katten.

Dit zeggen mensen

  • Onderzoeker Jonas Lescroart zegt dat tijgerkatten moeilijk uit elkaar te houden zijn aan hun uiterlijk.

Hier haalden we het nieuws

  • Wikipedia
  • Kuwait Times
  • The Tico Times

Wat weten we zeker?

In dit verhaal geven we alleen feiten. Een feit kun je nagaan. Weet jij hoe?

  • Onderzoekers hebben een nieuwe soort wilde kat beschreven: de tilcayo.

    Hoe weten we dat?

    Drie verschillende berichten noemen de tilcayo een nieuwe kattensoort.

  • De vacht van de tilcayo is lichtbruin met vlekken.

    Hoe weten we dat?

    Twee berichten beschrijven allebei die lichtbruine vacht met vlekken.

  • Tot nu toe is de tilcayo alleen in Bolivia gevonden.

    Hoe weten we dat?

    Twee berichten melden allebei dat niemand de kat al buiten Bolivia zag.

Nieuwskaart

Een nieuwe wilde kat in Bolivia

Wie?
Onderzoekers, onder wie iemand van de Universiteit Antwerpen
Wat?
Een nieuwe soort wilde kat: de tilcayo
Waar?
In de Yungas, een bergwoud in Bolivia
Wanneer?
Donderdag 17 september 2026
Hoe?
Met een DNA-onderzoek bij tientallen katten

Weetwat · Het nieuws, uitgelegd

Voor de klas voor leerkrachten

Sluit aan bij

Minimumdoelen basisonderwijs, versie Kort (6 tot 8 jaar)

  • WT4 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken wetenschap en techniek
  • NL4 1.1.6 Informatie combineren tot een conclusie (afleiden) Nederlands
  • NL4 1.1.7 De tekst verbinden met wat je al weet Nederlands

Kennisanker

Een onderzoeker zoekt een antwoord op een vraag door goed te kijken, te meten en te vergelijken. WT4 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken

Quiz: leesvaardigheden

  • Opzoeken (vraag 1, 2, 3, 4) · NL4 1.1.5 Informatie opzoeken in een tekst
  • Afleiden (vraag 5) · NL4 1.1.6 Informatie combineren tot een conclusie (afleiden)

Feit of mening?

NL4 1.1.9 Verwoorden wie wat denkt over het onderwerp

Nieuwskaart

Het verhaal in één schema (wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe), ook om af te drukken. Het komt na de quiz.

Bespreek

Waarom is dit nieuws belangrijk? Weetwat zegt: “Tot nu toe is de tilcayo alleen in Bolivia gevonden.” Wat denken jullie?

Sluit aan bij de doelen, dekt ze niet volledig: een artikel oefent een stukje van een doel. Meer voor leerkrachten

Meer nieuws

Een chital-hert met een groot gewei en witte vlekken staat in de schaduw op het gras.
DierenDinsdag 20 oktober

Herten waarschuwen voor tijgersComputer verstaat de alarmroepen van herten in Nepal

In Nepal luistert een computer naar herten, want zij waarschuwen elkaar voor tijgers. Zo weten mensen waar een tijger kan zijn.In Nepal testten onderzoekers een systeem met kunstmatige intelligentie dat luistert naar alarmroepen van chital-herten. Het systeem tekent daarmee een kaart van plekken waar tijgers of luipaarden kunnen zijn.
Roze en groene gaswolken met pilaren van gas en stof, omringd door veel kleine sterren in de ruimte. Illustratiefoto
RuimteDinsdag 20 oktober

Een 3D-model van een gaswolkEen 3D-model van een gaswolk in Orion

Onderzoekers maakten een nieuw 3D-model van de Orionbar. Dat is een rug van gas en stof in de ruimte.Onderzoekers maakten een nieuw driedimensionaal model van de Orionbar, een rug van gas en stof in de Orionnevel. Het model toont hoe licht de chemie in zo'n wolk verandert.

Foto: illustratiefoto
Een speelkaart met vier ratten die in een houten bootje roeien onder een stralende zon.
CultuurDinsdag 20 oktober

Kaarten uit de kluis in TurnhoutZeldzame speelkaarten komen uit de kluis

In Turnhout opent een nieuwe tentoonstelling over verzamelkaarten. Je ziet er kaarten van Magic, Pokémon en Lorcana.Het Speelkaartenmuseum in Turnhout opent op zaterdag 5 december 2026 een nieuwe tentoonstelling over trading card games. Die heet 'From the Vault – Magic, Pokémon, Lorcana'.