Het DNA-geheim van de slimme octopus
Dit verhaal is geschreven met hulp van AI. Zo werkt Weetwat
Onderzoekers van de universiteit van Wenen bekeken het DNA van octopussen, zeekatten en pijlinktvissen. Ze zochten een aanwijzing voor de grote slimheid van deze dieren.
Een octopus kan potten openmaken, puzzels oplossen en razendsnel van kleur veranderen. Hij is een zacht dier en familie van mossels en kammosselen. Zeekatten en pijlinktvissen stammen van dezelfde voorouders af.
De onderzoekers maakten een kaart van hoe het DNA gevouwen zit in een zeekat, een pijlinktvis en een octopus. In grote lijnen leken de drie dieren op elkaar. De kleinere verbindingen verschilden wel per diersoort, per weefsel en per fase van de groei. Veel van die verbindingen lagen vlak bij genen voor het zenuwstelsel.
Honderden miljoenen jaren geleden werd het DNA van hun voorouders op grote schaal door elkaar geschud. Daardoor kwamen stukken DNA naast elkaar te liggen die eerst ver uit elkaar zaten. Bij de octopus gebeurde dat vaker dan bij de zeekat en de pijlinktvis.
Om dat te testen deden ze een proef met een verwant van de pijlinktvis. Ze haalden ongeveer duizend DNA-letters weg uit zo'n verbonden stuk. Alle 25 embryo's groeiden daarna trager, bij vijf waren de hersenen kleiner.
Volgens de onderzoekers laat de studie een mogelijke verklaring zien voor de slimheid van deze dieren. Bewezen is dat nog niet. De proef was klein en gebeurde met een verwant van de octopus, niet met de octopus zelf.
Dit leer je ook op school Een goede proef verandert maar één ding, zodat je ziet wat het effect is.
Waarom is dit belangrijk?
Het onderzoek geeft een nieuwe aanwijzing over hoe het zenuwstelsel van octopussen zich ontwikkelde, al is het verband met slimheid nog niet bewezen.
Moeilijke woorden
- DNA
- De bouwtekening die in elke cel van een dier zit.
- embryo's
- Heel jonge dieren die nog groeien voor ze geboren worden of uit het ei komen.
- zenuwstelsel
- De hersenen en zenuwen waarmee een dier voelt, denkt en beweegt.
- voorouders
- De dieren waar een soort lang geleden van afstamt.
Hoe weten we dit?
3 bronnen
Dit is zeker
- Onderzoekers van de universiteit van Wenen bekeken het DNA van een zeekat, een pijlinktvis en een octopus.
- Het DNA werd honderden miljoenen jaren geleden op grote schaal herschikt.
- Het onderzoek bewijst niet dat dit de slimheid van de dieren veroorzaakte.
Dit zeggen mensen
- De onderzoekers zeggen dat de herschikking van het DNA kan helpen verklaren hoe deze dieren zo'n bijzonder zenuwstelsel kregen.
Hier haalden we het nieuws
- PubMed Central (voorpublicatie bioRxiv)
- Techlicious
- ScienceDaily
Feit, mening of bewering?
- Een feit is nagegaan, door verschillende bronnen.
- Een mening is wat iemand vindt: mooi, goed, slecht, te duur.
- Een bewering zegt iemand, maar anderen hebben het nog niet nagegaan.
Tik op Feit, Mening of Bewering.
-
De grote lijnen van de DNA-vouwing waren bij de drie dieren bijna gelijk.
Drie bronnen melden dezelfde overeenkomst tussen de dieren.
Bekijk het antwoord
Feit. Drie bronnen melden dezelfde overeenkomst tussen de dieren.
-
Bij de octopus werd het DNA vaker herschikt dan bij de zeekat en de pijlinktvis.
Twee bronnen vergelijken de drie dieren op dezelfde manier.
Bekijk het antwoord
Feit. Twee bronnen vergelijken de drie dieren op dezelfde manier.
-
De studie bewijst niet dat de DNA-veranderingen de slimheid veroorzaakten.
Twee bronnen schrijven dat dat bewijs ontbreekt.
Bekijk het antwoord
Feit. Twee bronnen schrijven dat dat bewijs ontbreekt.
-
De onderzoekers van de Universiteit van Wenen zeggen dat de herschikking kan helpen verklaren hoe het zenuwstelsel zo bijzonder werd.
Het is de eigen mogelijke verklaring van de onderzoekers van de Universiteit van Wenen; anderen hebben die nog niet getoetst.
Bekijk het antwoord
Bewering. Het is de eigen mogelijke verklaring van de onderzoekers van de Universiteit van Wenen; anderen hebben die nog niet getoetst.
0 van de 4 juist
Test jezelf
1 van 6
-
Wie? Opzoeken Wie deed dit onderzoek?
Het onderzoek kwam van onderzoekers van de universiteit van Wenen.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Wat? Opzoeken Wat bekeken de onderzoekers vooral?
Ze maakten een kaart van de vouwing van het DNA.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Wanneer? Opzoeken Wanneer werd het DNA van de voorouders geschud?
Dat gebeurde honderden miljoenen jaren geleden.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Waarom? Nadenken Waarom is nog niet zeker dat dit de dieren slim maakte?
De proef was klein en bewees het verband niet.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Hoe? Nadenken Hoe testten de onderzoekers het belang van een DNA-stuk?
Ze haalden ongeveer duizend DNA-letters weg en keken hoe de embryo's groeiden.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Oordelen De onderzoekers van de Universiteit van Wenen zeggen: 'Deze herschikking kan helpen verklaren hoe deze dieren zo'n bijzonder zenuwstelsel kregen.' Is dat een feit, een mening of een bewering?
Het is de verklaring van de onderzoekers zelf. De studie bewijst ze niet en anderen hebben ze nog niet getoetst.
0 van de 6 juist
Nieuwskaart
Het DNA-geheim van de slimme octopus
- Wie?
- Onderzoekers van de universiteit van Wenen
- Wat?
- Ze bekeken de DNA-vouwing van octopussen en verwanten
- Wanneer?
- Honderden miljoenen jaren geleden werd het DNA geschud
- Waarom?
- De studie toont een mogelijke verklaring, geen bewijs
- Hoe?
- Ze haalden bij embryo's een stukje DNA weg
Weetwat · Het nieuws, uitgelegd
Voor de klas voor leerkrachten
Sluit aan bij
Minimumdoelen basisonderwijs, versie Lang (9 tot 12 jaar)
- WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken wetenschap en techniek
- GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven geschiedenis
- ICT6 8.2.7 Bronnen beoordelen op betrouwbaarheid ICT
Kennisanker
Een goede proef verandert maar één ding, zodat je ziet wat het effect is. WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken
Quiz: leesvaardigheden
- Opzoeken (vraag 1, 2, 3) · NL4 1.1.5 Informatie opzoeken in een tekst
- Afleiden (vraag 4, 5) · NL6 1.1.3 Expliciete en impliciete informatie combineren (afleiden)
- Beoordelen (vraag 6) · GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven
Feit of mening?
GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven · ICT6 8.2.7 Bronnen beoordelen op betrouwbaarheid
Nieuwskaart
Het verhaal in één schema (wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe), ook om af te drukken. Het komt na de quiz.
Bespreek
Waarom is dit nieuws belangrijk? Weetwat zegt: “Het onderzoek geeft een nieuwe aanwijzing over hoe het zenuwstelsel van octopussen zich ontwikkelde, al is het verband met slimheid nog niet bewezen.” Wat denken jullie?
Sluit aan bij de doelen, dekt ze niet volledig: een artikel oefent een stukje van een doel. Meer voor leerkrachten
