Proefversie. Weetwat wordt nog getest. De verhalen zijn geschreven met hulp van AI. Zo werkt Weetwat

Het nieuws, uitgelegdDinsdag 20 oktober 2026

Hoe oud ben je?

Dan kies ik de juiste verhalen voor jou. Je kunt het altijd veranderen.

Dieren Zondag 18 oktober

Mummiehond zonder haar na 1.200 jaar teruggevonden

Dit verhaal is geschreven met hulp van AI. Zo werkt Weetwat

Archeologen vonden in Peru resten van Peruaanse naakthonden, onder wie een natuurlijk gemummificeerde hond. Die mummie is minstens 1.200 jaar oud.

Een donkergrijze haarloze hond ligt ontspannen op een stenen terras met gras op de achtergrond.
Een Peruaanse naakthond die op de grond ligt (archiefbeeld) Foto: PsamatheM, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons

De vondst komt uit Castillo de Huarmey, zo'n 300 kilometer ten noorden van Lima. Die plek was een bestuurs- en begraafcentrum van het Wari-rijk. Ze werd gebruikt tussen 600 en 1050 na Christus, ongeveer 400 jaar voordat de Inca's de macht kregen. Het zijn de eerste resten van naakthonden die op deze plek gevonden zijn.

In totaal vonden de onderzoekers 341 botten van honden. Ze komen van minstens 19 dieren, en drie ervan waren waarschijnlijk naakthonden. De leeftijd van de mummie bepaalden ze met radiokoolstofdatering, een methode die berekent hoe oud resten zijn.

Eerst dachten de onderzoekers dat het moderne honden waren. Daarna zagen ze dat bij meerdere schedels bepaalde kiezen ontbraken, omdat die nooit gevormd waren. Moderne Peruaanse naakthonden hebben hetzelfde kenmerk, want het gen voor kaalheid beïnvloedt ook de tandvorming.

Sommige honden werden bij mensen begraven. Een pup lag naast de elitaire mandenmaker. Een ander pupskelet lag bij een grafwachter die waarschijnlijk geofferd werd. De onderzoekers vonden ook een vaatwerk in de vorm van een zittende naakthond. Volgens hen steunt dat vaatwerk het idee dat deze honden een bijzondere plaats hadden. De auteurs van de studie zeggen dat honden meer waren dan huisdieren. Volgens hen waren ze helper, aaseter, metgezel en misschien gids naar het hiernamaals.

Dit leer je ook op school Bij eerlijk onderzoek kunnen anderen de metingen opnieuw doen.

Waarom is dit belangrijk?

Op Castillo de Huarmey, een plek van het Wari-rijk, vonden onderzoekers nu voor het eerst echte resten van naakthonden. Zo leren ze meer over hoe mensen daar met honden omgingen.

Moeilijke woorden

archeologen
Onderzoekers die oude resten opgraven om iets over vroeger te leren.
mummie
Een lichaam dat bewaard bleef en niet is vergaan.
radiokoolstofdatering
Een methode waarmee onderzoekers berekenen hoe oud iets is.
Wari-rijk
Een oud rijk in Peru dat er al was voor de Inca's.
metgezel
Iemand of een dier dat je gezelschap houdt.

Hoe weten we dit?

Eén bron

Dit staat in de bron

  • Archeologen vonden resten van Peruaanse naakthonden, onder wie een mummiehond.
  • De mummiehond is minstens 1.200 jaar oud, bepaald met radiokoolstofdatering.
  • Er zijn 341 hondenbotten gevonden, van minstens 19 dieren.
  • De studie staat in het Journal of Anthropological Archaeology.

Dit zeggen mensen

  • De onderzoekers denken dat mensen de naaktpups zelf verzorgden en het fokken controleerden.
  • De auteurs van de studie zeggen dat honden helper, aaseter, metgezel en misschien gids waren.
  • Weronika Tomczyk zegt dat de band tussen mensen en honden moeilijk te achterhalen is.

Hier haalden we het nieuws

  • Dartmouth College
  • EurekAlert! (persbericht Universiteit Göttingen)
  • Archaeology Magazine
  • Archeowieści
  • ScienceDaily

Nieuwskaart

Mummiehond zonder haar na 1.200 jaar teruggevonden

Wie?
Archeologen
Wat?
Ze vonden een natuurlijk gemummificeerde naakthond
Waar?
Castillo de Huarmey in Peru
Wanneer?
Castillo de Huarmey was in gebruik tussen 600 en 1050 na Christus
Waarom?
Een gen voor kaalheid zorgt ook voor ontbrekende kiezen
Hoe?
Met radiokoolstofdatering en onderzoek van schedels

Weetwat · Het nieuws, uitgelegd

Voor de klas voor leerkrachten

Sluit aan bij

Minimumdoelen basisonderwijs, versie Lang (9 tot 12 jaar)

  • WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken wetenschap en techniek
  • GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven geschiedenis
  • WT6 3.2.1-3.2.8 Biodiversiteit, ecosystemen en de impact van mensen wetenschap en techniek

Kennisanker

Bij eerlijk onderzoek kunnen anderen de metingen opnieuw doen. WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken

Quiz: leesvaardigheden

  • Opzoeken (vraag 1, 2, 3, 4) · NL4 1.1.5 Informatie opzoeken in een tekst
  • Afleiden (vraag 5, 6) · NL6 1.1.3 Expliciete en impliciete informatie combineren (afleiden)
  • Beoordelen (vraag 7) · GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven

Nieuwskaart

Het verhaal in één schema (wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe), ook om af te drukken. Het komt na de quiz.

Bespreek

Waarom is dit nieuws belangrijk? Weetwat zegt: “Op Castillo de Huarmey, een plek van het Wari-rijk, vonden onderzoekers nu voor het eerst echte resten van naakthonden. Zo leren ze meer over hoe mensen daar met honden omgingen.” Wat denken jullie?

Sluit aan bij de doelen, dekt ze niet volledig: een artikel oefent een stukje van een doel. Meer voor leerkrachten

Een mummiehond zonder haar in Peru

Een computer (AI) hielp dit verhaal schrijven. Zo werkt Weetwat

Archeologen vonden in Peru een hond zonder haar. Hij is minstens 1.200 jaar oud en een mummie.

Een donkergrijze haarloze hond ligt ontspannen op een stenen terras met gras op de achtergrond.
Een Peruaanse naakthond die op de grond ligt (archiefbeeld) Foto: PsamatheM, CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons

Archeologen zijn onderzoekers die oude dingen opgraven. Ze vonden de hond op een plek die Castillo de Huarmey heet. Het is een Peruaanse naakthond, dus een hond zonder vacht. Hij is een mummie, want zijn lichaam is bewaard gebleven.

Op die plek lagen ook veel botten van andere honden. Sommige honden lagen samen met mensen in het graf. Een pup lag naast een mandenmaker van hoge stand.

Hoe weten we dat de hond zo oud is? Onderzoekers deden een meting die radiokoolstofdatering heet. Daarmee berekenden ze hoe oud de resten zijn. Maar volgens de auteurs van de studie waren honden meer dan huisdieren. Volgens hen waren ze ook helpers en metgezellen.

Dit leer je ook op school Wetenschappers onderzoeken dingen stap voor stap en kijken goed naar wat ze vinden.

Waarom is dit belangrijk?

Dit zijn de eerste echte resten van naakthonden op die plek. Zo leren onderzoekers meer over hoe mensen in het Wari-rijk met honden leefden.

Moeilijke woorden

mummie
Een lichaam dat bewaard bleef en niet is vergaan.
archeologen
Onderzoekers die oude dingen opgraven om iets over vroeger te leren.
naakthond
Een hond zonder vacht.

Hoe weten we dit?

Eén bron

Dit staat in de bron

  • Archeologen vonden resten van Peruaanse naakthonden in Peru.
  • De mummiehond is minstens 1.200 jaar oud.
  • De studie staat in een wetenschappelijk tijdschrift.

Dit zeggen mensen

  • De onderzoekers denken dat mensen de naaktpups zelf verzorgden en het fokken controleerden.
  • De auteurs van de studie zeggen dat honden meerdere rollen hadden.

Hier haalden we het nieuws

  • Dartmouth College
  • EurekAlert! (persbericht Universiteit Göttingen)
  • Archaeology Magazine
  • Archeowieści
  • ScienceDaily

Wat weten we zeker?

In dit verhaal geven we alleen feiten. Een feit kun je nagaan. Weet jij hoe?

  • De mummiehond is minstens 1.200 jaar oud.

    Hoe weten we dat?

    Een meting met radiokoolstof gaf die ouderdom, en twee bronnen melden dat.

  • Archeologen vonden resten van Peruaanse naakthonden in Peru.

    Hoe weten we dat?

    Drie verschillende bronnen vertellen over deze vondst.

  • Sommige honden werden bij mensen begraven.

    Hoe weten we dat?

    In twee bronnen staan graven waar een pup naast een mens lag.

Nieuwskaart

Een mummiehond zonder haar in Peru

Wie?
Archeologen
Wat?
Ze vonden een mummie van een hond zonder haar
Waar?
Castillo de Huarmey in Peru
Hoe?
Met radiokoolstofdatering

Weetwat · Het nieuws, uitgelegd

Voor de klas voor leerkrachten

Sluit aan bij

Minimumdoelen basisonderwijs, versie Kort (6 tot 8 jaar)

  • WT4 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken wetenschap en techniek
  • GS4 5.2.9-5.2.11 Tijd: verleden, heden, toekomst, periode, duur geschiedenis
  • NL4 1.1.9 Verwoorden wie wat denkt over het onderwerp Nederlands

Kennisanker

Wetenschappers onderzoeken dingen stap voor stap en kijken goed naar wat ze vinden. WT4 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken

Quiz: leesvaardigheden

  • Opzoeken (vraag 1, 2, 3) · NL4 1.1.5 Informatie opzoeken in een tekst
  • Afleiden (vraag 4) · NL4 1.1.6 Informatie combineren tot een conclusie (afleiden)

Feit of mening?

NL4 1.1.9 Verwoorden wie wat denkt over het onderwerp

Nieuwskaart

Het verhaal in één schema (wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe), ook om af te drukken. Het komt na de quiz.

Bespreek

Waarom is dit nieuws belangrijk? Weetwat zegt: “Dit zijn de eerste echte resten van naakthonden op die plek. Zo leren onderzoekers meer over hoe mensen in het Wari-rijk met honden leefden.” Wat denken jullie?

Sluit aan bij de doelen, dekt ze niet volledig: een artikel oefent een stukje van een doel. Meer voor leerkrachten

Meer nieuws