Twee superzware zwarte gaten dansen om elkaar heen
Dit verhaal is geschreven met hulp van AI. Zo werkt Weetwat
Astronomen vonden aanwijzingen voor twee superzware zwarte gaten die om elkaar heen draaien. Ze zitten in het sterrenstelsel Markarian 501.
Silke Britzen van het Max Planck Instituut voor Radioastronomie in Bonn leidde een internationaal team. De onderzoekers bekeken radiowaarnemingen op verschillende radiofrequenties. Die werden op tientallen dagen verzameld, verspreid over ongeveer 23 jaar.
Een zwart gat heeft zo'n sterke zwaartekracht dat niets eraan kan ontsnappen. Zelfs licht ontsnapt er niet aan. Bijna elk groot sterrenstelsel heeft zo'n superzwaar zwart gat in het centrum.
In de waarnemingen zagen de onderzoekers naast de bekende jet ook een tweede jet. Een jet is een straal van deeltjes. De bekende jet schiet met bijna de lichtsnelheid de ruimte in en wijst naar de aarde. De tweede jet wijst een andere kant op en was daardoor moeilijker te zien. Silke Britzen zegt dat het een complete verrassing was dat ze zijn beweging konden volgen.
Volgens de waarnemingen draaien de twee zwarte gaten ongeveer elke 121 dagen om elkaar heen. Tot nu toe was er nog nooit met zekerheid zo'n nauw paar gevonden, al botsen sterrenstelsels vaak. Het is de eerste directe afbeelding van zo'n systeem in het centrum van een sterrenstelsel.
Volgens het team kan het paar binnen ongeveer 100 jaar samensmelten. Daarbij zouden mogelijk zwaartekrachtsgolven vrijkomen die te meten zijn. Wetenschappers weten nog niet precies hoe zulke zwarte gaten zo groot worden. Alleen gas opslorpen gaat te traag, dus samensmelten speelt waarschijnlijk een rol.
Dit leer je ook op school Zwaartekracht trekt dingen naar elkaar toe, daarom draaien planeten rond de zon.
Waarom is dit belangrijk?
Wetenschappers weten nog niet precies hoe superzware zwarte gaten zo groot worden. Samensmelten met andere zwarte gaten speelt waarschijnlijk een rol, en zo'n nauw paar was nog nooit met zekerheid gevonden.
Moeilijke woorden
- astronomen
- Een wetenschapper die de sterren, planeten en het heelal bestudeert.
- sterrenstelsel
- Een enorme groep van miljarden sterren, samen met gas en stof.
- zwaartekracht
- De kracht die dingen naar elkaar toe trekt. Daardoor valt een bal op de grond.
- jet
- Een straal van deeltjes die de ruimte in schiet.
- samensmelten
- Twee dingen die samen één ding worden.
Hoe weten we dit?
2 bronnen
Dit is zeker
- Een internationaal team ziet in radiogegevens tekenen van twee superzware zwarte gaten in het stelsel Markarian 501.
- De onderzoekers bekeken radiowaarnemingen die over ongeveer 23 jaar verzameld werden.
- Ze zagen naast de bekende jet ook een tweede jet.
- Het onderzoek is aanvaard voor publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift.
Dit zeggen mensen
- Het onderzoeksteam rond Silke Britzen zegt dat het paar binnen ongeveer 100 jaar kan samensmelten.
- Silke Britzen zegt dat het een complete verrassing was dat ze de beweging van de tweede jet konden volgen.
- Volgens Britzen kan een systeem van twee zwarte gaten verklaren waarom het hele jetsysteem beweegt.
Hier haalden we het nieuws
- Discover Magazine
- SciTechDaily
- Max-Planck-Gesellschaft
- Astroblogs.nl
- Phys.org
- ScienceDaily
Feit, mening of bewering?
- Een feit is nagegaan, door verschillende bronnen.
- Een mening is wat iemand vindt: mooi, goed, slecht, te duur.
- Een bewering zegt iemand, maar anderen hebben het nog niet nagegaan.
Tik op Feit, Mening of Bewering.
-
Tot nu toe was er nog nooit met zekerheid een nauw paar superzware zwarte gaten gevonden.
Drie bronnen melden dat dit de eerste keer is.
Bekijk het antwoord
Feit. Drie bronnen melden dat dit de eerste keer is.
-
De twee zwarte gaten draaien ongeveer elke 121 dagen om elkaar heen.
Twee bronnen geven dezelfde waarnemingen weer.
Bekijk het antwoord
Feit. Twee bronnen geven dezelfde waarnemingen weer.
-
Het onderzoeksteam zegt dat het paar binnen ongeveer 100 jaar kan samensmelten.
Dat zegt het onderzoeksteam rond Silke Britzen. Alleen het team zegt dit, en niemand heeft het al kunnen nagaan.
Bekijk het antwoord
Bewering. Dat zegt het onderzoeksteam rond Silke Britzen. Alleen het team zegt dit, en niemand heeft het al kunnen nagaan.
-
Silke Britzen zegt dat een paar zwarte gaten kan verklaren waarom het hele jetsysteem beweegt.
Silke Britzen geeft deze uitleg zelf, maar andere onderzoekers hebben die nog niet bevestigd.
Bekijk het antwoord
Bewering. Silke Britzen geeft deze uitleg zelf, maar andere onderzoekers hebben die nog niet bevestigd.
0 van de 4 juist
Test jezelf
1 van 6
-
Wie? Opzoeken Wie leidde het onderzoek?
Silke Britzen leidde het internationale team.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Wat? Opzoeken Waarvoor vonden de onderzoekers aanwijzingen?
Ze vonden aanwijzingen voor twee superzware zwarte gaten die om elkaar heen draaien.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Waar? Opzoeken In welk sterrenstelsel zitten de zwarte gaten?
Het paar zit in het sterrenstelsel Markarian 501.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Waarom? Nadenken Waarom was de tweede jet moeilijker te zien dan de eerste?
De bekende jet wijst naar de aarde en lijkt helder, de tweede wijst een andere kant op.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Hoe? Nadenken Hoe bewegen de twee zwarte gaten?
Ze draaien ongeveer elke 121 dagen om elkaar heen.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Oordelen Het team rond Silke Britzen zegt dat het paar binnen ongeveer 100 jaar kan samensmelten. Is dat een feit, een mening of een bewering?
Het team zegt het, maar anderen hebben het nog niet nagegaan, dus het is een bewering.
0 van de 6 juist
Nieuwskaart
Twee superzware zwarte gaten dansen om elkaar heen
- Wie?
- Een internationaal team onder leiding van Silke Britzen
- Wat?
- Aanwijzingen voor twee superzware zwarte gaten die om elkaar draaien
- Waar?
- In het sterrenstelsel Markarian 501
- Waarom?
- De tweede jet wijst een andere kant op en was moeilijk te zien
- Hoe?
- Ze draaien ongeveer elke 121 dagen om elkaar heen
Weetwat · Het nieuws, uitgelegd
Voor de klas voor leerkrachten
Sluit aan bij
Minimumdoelen basisonderwijs, versie Lang (9 tot 12 jaar)
- AK6 4.2.13-4.2.19 De aarde in de ruimte: planeten, maan, eclipsen aardrijkskunde
- WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken wetenschap en techniek
- GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven geschiedenis
Kennisanker
Zwaartekracht trekt dingen naar elkaar toe, daarom draaien planeten rond de zon. AK6 4.2.13-4.2.19 De aarde in de ruimte: planeten, maan, eclipsen
Quiz: leesvaardigheden
- Opzoeken (vraag 1, 2, 3) · NL4 1.1.5 Informatie opzoeken in een tekst
- Afleiden (vraag 4, 5) · NL6 1.1.3 Expliciete en impliciete informatie combineren (afleiden)
- Beoordelen (vraag 6) · GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven
Feit of mening?
GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven · ICT6 8.2.7 Bronnen beoordelen op betrouwbaarheid
Nieuwskaart
Het verhaal in één schema (wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe), ook om af te drukken. Het komt na de quiz.
Bespreek
Waarom is dit nieuws belangrijk? Weetwat zegt: “Wetenschappers weten nog niet precies hoe superzware zwarte gaten zo groot worden. Samensmelten met andere zwarte gaten speelt waarschijnlijk een rol, en zo'n nauw paar was nog nooit met zekerheid gevonden.” Wat denken jullie?
Sluit aan bij de doelen, dekt ze niet volledig: een artikel oefent een stukje van een doel. Meer voor leerkrachten
