Op zoek naar een zwart gat met een harde duw
Dit verhaal is geschreven met hulp van AI. Zo werkt Weetwat
Twee gigantische zwarte gaten kunnen samensmelten en daarbij een harde duw krijgen. Onderzoekers zochten sporen daarvan in een hele groep sterrenstelsels.
Een zwart gat is een plek in de ruimte met zo'n sterke zwaartekracht dat zelfs licht er niet uit kan ontsnappen. Sommige zwarte gaten zijn supermassief, dus enorm zwaar. Volgens de theorie kunnen twee van die reuzen samensmelten. Daarbij ontstaan zwaartekrachtsgolven, en die kunnen het nieuwe zwarte gat een terugstoot geven.
Die terugstoot kan het zwarte gat een snelheid geven van 360.000 tot 3,6 miljoen kilometer per uur. Zo'n zwart gat kan lange tijd ver van het centrum van zijn sterrenstelsel zijn. Een sterrenstelsel is een enorme verzameling sterren.
Eerder vonden onderzoekers al enkele kandidaten, maar bij elk was er ook een andere mogelijke verklaring. Dit onderzoek bekijkt geen losse kandidaten, maar een hele groep actieve sterrenstelsels. Hoofdauteur is Bence Bécsy van de University of Birmingham. De onderzoekers zochten of de hoeveelheid stof en het snelheidsverschil van de brede emissielijnen samenhangen.
Volgens arXiv vonden de onderzoekers zo'n verband. Het is sterk voor brede lijnen en bijna afwezig voor smalle lijnen. Volgens de auteurs kan zo'n zwart gat tussen 10 en 100 miljoen jaar na de samensmelting actief blijven. Dan is het als quasar te zien.
Een quasar is een heel helder zwart gat dat actief materiaal opslokt. De auteurs zeggen ook dat veel dubbele zwarte gaten zullen samensmelten. Volgens hen kan de ruimtetelescoop LISA ze waarnemen.
Dit leer je ook op school Bij eerlijk onderzoek kunnen anderen de metingen opnieuw doen.
Waarom is dit belangrijk?
Eerdere kandidaten hadden telkens ook een andere mogelijke verklaring. Dit onderzoek bekijkt een hele groep sterrenstelsels in plaats van losse kandidaten.
Moeilijke woorden
- zwaartekracht
- De kracht die dingen naar elkaar toe trekt. Daardoor valt een bal op de grond.
- sterrenstelsel
- Een enorme groep van miljarden sterren, samen met gas en stof.
- quasar
- Een heel helder zwart gat dat actief materiaal opslokt.
- supermassief
- Heel erg zwaar en groot.
- terugstoot
- Een duw in de tegenovergestelde richting, zoals je een stap achteruit zet als je iets weggooit.
Hoe weten we dit?
Eén bron
Dit staat in de bron
- Volgens de theorie kunnen samensmeltende supermassieve zwarte gaten een terugstoot krijgen door zwaartekrachtsgolven.
- De terugstoot kan een snelheid geven van 360.000 tot 3,6 miljoen kilometer per uur.
- Het onderzoek bekijkt een hele groep actieve sterrenstelsels, geen losse kandidaten.
Dit zeggen mensen
- De auteurs van het onderzoek zeggen dat zo'n zwart gat tussen 10 en 100 miljoen jaar na de samensmelting actief kan blijven.
- De auteurs zeggen dat veel dubbele zwarte gaten zullen samensmelten en dat de ruimtetelescoop LISA ze kan waarnemen.
Hier haalden we het nieuws
- arXiv
- Monthly Notices of the Royal Astronomical Society (Oxford Academic)
- Universe Today
Feit, mening of bewering?
- Een feit is nagegaan, door verschillende bronnen.
- Een mening is wat iemand vindt: mooi, goed, slecht, te duur.
- Een bewering zegt iemand, maar anderen hebben het nog niet nagegaan.
Tik op Feit, Mening of Bewering.
-
Het nieuwe onderzoek bekijkt een hele groep actieve sterrenstelsels en geen losse kandidaten.
Twee bronnen beschrijven het onderzoek op dezelfde manier.
Bekijk het antwoord
Feit. Twee bronnen beschrijven het onderzoek op dezelfde manier.
-
Een terugstoot kan een zwart gat 360.000 tot 3,6 miljoen kilometer per uur geven.
Twee bronnen noemen dezelfde snelheden.
Bekijk het antwoord
Feit. Twee bronnen noemen dezelfde snelheden.
-
De auteurs zeggen dat een teruggestoten zwart gat tussen 10 en 100 miljoen jaar na de samensmelting actief kan blijven.
Alleen de auteurs zeggen dit, en anderen hebben het nog niet nagegaan.
Bekijk het antwoord
Bewering. Alleen de auteurs zeggen dit, en anderen hebben het nog niet nagegaan.
0 van de 3 juist
Test jezelf
1 van 6
-
Wie? Opzoeken Wie zocht naar sporen van een teruggestoten zwart gat?
Onderzoekers zochten in gegevens over een hele groep actieve sterrenstelsels.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Wat? Opzoeken Wat kan er gebeuren als twee supermassieve zwarte gaten samensmelten?
Volgens de theorie geven zwaartekrachtsgolven het nieuwe zwarte gat een terugstoot.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Waar? Opzoeken Waar keken de onderzoekers naar sporen?
Ze keken niet naar losse kandidaten maar naar een hele groep sterrenstelsels.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Waarom? Nadenken Waarom waren eerdere kandidaten niet overtuigend?
Bij elke eerdere kandidaat bestond er ook een andere mogelijke verklaring.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Hoe? Nadenken Hoe kan een samengesmolten zwart gat volgens de theorie een terugstoot krijgen?
De zwaartekrachtsgolven die bij het samensmelten ontstaan, geven de terugstoot.
Kijk nog eens in de tekst. Toon waar het staat
-
Oordelen De auteurs van het onderzoek zeggen: 'Een teruggestoten zwart gat kan tussen 10 en 100 miljoen jaar na de samensmelting actief blijven.' Is dat een feit, een mening of een bewering?
Alleen de auteurs zeggen dit, en anderen hebben het nog niet nagegaan.
0 van de 6 juist
Nieuwskaart
Op zoek naar een zwart gat met een harde duw
- Wie?
- Onderzoekers onder leiding van Bence Bécsy
- Wat?
- Ze zochten sporen van zwarte gaten die een terugstoot kregen
- Waar?
- In een hele groep actieve sterrenstelsels
- Waarom?
- Eerdere kandidaten hadden ook een andere mogelijke verklaring
- Hoe?
- Door een verband tussen stof en snelheidsverschil te zoeken
Weetwat · Het nieuws, uitgelegd
Voor de klas voor leerkrachten
Sluit aan bij
Minimumdoelen basisonderwijs, versie Lang (9 tot 12 jaar)
- AK6 4.2.13-4.2.19 De aarde in de ruimte: planeten, maan, eclipsen aardrijkskunde
- WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken wetenschap en techniek
- GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven geschiedenis
Kennisanker
Bij eerlijk onderzoek kunnen anderen de metingen opnieuw doen. WT6 3.6.1-3.6.4 Hoe wetenschappers onderzoeken
Quiz: leesvaardigheden
- Opzoeken (vraag 1, 2, 3) · NL4 1.1.5 Informatie opzoeken in een tekst
- Afleiden (vraag 4, 5) · NL6 1.1.3 Expliciete en impliciete informatie combineren (afleiden)
- Beoordelen (vraag 6) · GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven
Feit of mening?
GS6 5.2.5 Feit of mening? Vragen over perspectieven · ICT6 8.2.7 Bronnen beoordelen op betrouwbaarheid
Nieuwskaart
Het verhaal in één schema (wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe), ook om af te drukken. Het komt na de quiz.
Bespreek
Waarom is dit nieuws belangrijk? Weetwat zegt: “Eerdere kandidaten hadden telkens ook een andere mogelijke verklaring. Dit onderzoek bekijkt een hele groep sterrenstelsels in plaats van losse kandidaten.” Wat denken jullie?
Sluit aan bij de doelen, dekt ze niet volledig: een artikel oefent een stukje van een doel. Meer voor leerkrachten
